Bạn đang xem: Khỏe đẹp » Gan và các chức năng của gan, các dấu hiệu bệnh gan

Gan và các chức năng của gan, các dấu hiệu bệnh gan

Gan là cơ quan lớn nhất là cơ quan duy nhất trong cơ thể nhận máu từ hai nguồn: từ tim và từ các cơ quan tiêu hóa. Chức năng của ganchuyển hóa máu và thức ăn thành các chất cần thiết cho cơ thể, thanh lọc máu, giải bỏ các độc tố, ... Chúng ta cùng tìm hiểu về gan và các chức năng của gan trong bài viết này.

Gan

GIỚI THIỆU VỀ GAN VÀ CÁC CHỨC NĂNG CỦA GAN

Có một sự thật nhiều người không biết về gan, đó là gan là cơ quan lớn nhất trong cơ thể con người. Gan có vai trò cực kỳ quan trọng trong nhiều quá trình sự sống của cơ thể.

Lá gan có kích thước một quả bóng, có trọng lượng khoảng 1,5kg. Trong cơ thể gan nằm ở bên phải của ổ bụng. Khi thấy đau ở phía dưới của sườn bên phải cần nghĩ đến khả năng có bệnh lý về gan.

Cùng với dạ dày và ruột, gan đóng vai trò quan trọng trong việc biến đổi thức ăn thành những chất thiết yếu duy trì sự sống. Gan còn có chức năng lọc máu. Sau khi nhận máu từ dạ dày và ruột, gan thực hiện quá trình hấp thụ và biến đổi những chất không có lợi trong máu. Gan giúp cho máu đi ra từ gan được các cơ quan khác trong cơ thể hấp thụ dễ dàng.

Ngoài ra gan còn sản xuất dịch mật giúp cho quá trình tiêu hóa.

Cấu tạo lá gan

CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA GAN

Giống như các bộ phận khác, gan nhận máu trực tiếp từ tim qua động mạch gan. Động mạch gan cung cấp 30% lượng máu cần thiết cho gan. Điều khác biệt của gan với các bộ phận khác là gan còn nhận máu từ dạ dày và ruột thông qua tĩnh mạch cửa. Tĩnh mạch cửa cung cấp 70% lượng máu còn lại cho các hoạt động của gan. Máu đến từ tim sẽ mang theo dưỡng khí và nhiêu liệu để nuôi các tế bào gan. Trong khi đó, máu từ tĩnh mạch cửa gồm máu đến từ các cơ quan tiêu hóa như dạ dà, lá lách, tụy, túi mật, ruột non và ruột già. Máu đi ra từ các cơ quan tiêu hóa này đến gan đầu tiên và sau khi qua gan là máu đã được thanh lọc. Đó chính là lý do gan được gọi là “nhà máy lọc máu” của cơ thể.

Cơ chế lọc máu của gan: hai dòng máu từ tim và từ đường tiêu hóa khi đến gan sẽ cùng đi vào các xoang mạch máu ở trong gan. Tại các xoang mạch máu sẽ diễn ra quá trình thấm nhập của các chất trong máu vào các tế bào gan và ngược lại. Chính trong quá trình này máu được làm sạch và được tiếp thêm các chất dinh dưỡng mà gan đã nhận từ đường tiêu hóa. Tiếp đó, máu đã được lọc sẽ từ các xoang mạch của gan đổ vào các tĩnh mạch gan rồi đổ vào tĩnh mạch chủ. Máu từ tĩnh mạch chủ sẽ được đưa trở lại về tim. 

CHỨC NĂNG CỦA GAN

Nội dung của phần này được tham khảo từ Hội ung thư Việt Mỹ. Có thể nói gan không chỉ là “nhà máy lọc máu” của cơ thể mà còn có những chức năng quan trọng khác. Đó là chức năng chuyển hóa các chất thiết yếu, thanh lọc độc tố, cung cấp năng lượng cho cơ thể liên tục dù cho cơ thể đang hoạt động hay nghỉ ngơi, đang no hay đói.

Chức năng chuyển hóa các chất

  • Chuyển hóa đường

Có nhiều cơ quan của cơ thể cần đến đường để hoạt động như: não bộ, hồng huyết cầu, thận và bắp thịt. Đôi khi vì một lý do nào đó cơ thể dừng cung cấp đường cho các bộ phận trên. Lúc này gan sẽ đảm nhậm nhiệm vụ sản sinh và cung cấp đường cho cơ thể.

  • Chuyển hóa acid béo và mỡ

Thức ăn sau khi đi qua hệ tiêu hóa sẽ mang các chất mỡ và cholesterol đến với gan. Tại gan các chất trên sẽ được biến đổi thành đạm mỡ (lipoproteins). Các chất mỡ này là thành phần cơ bản của một số kích thích tố và chất hóa học quan trọng. Những chất mỡ này cấu thành nên các acid béo cũng như các chất mỡ (lipid). Chúng được dự trữ và được cơ thể sử dụng khi đói.

  • Điều trị và ngăn ngừa mụn.

Nhờ công dụng chữa lành, kháng viêm các khu vực da bị tổn thương. Sérum giúp giảm mụn và ngăn ngừa những mụn mới phát triển.

Chức năng bào chế và làm giảm chất đạm

  • Bào chế và làm giảm chất đạm

Mỗi ngày gan sản sinh ra khoảng 12g albumin là một chất đạm quan trọng. Các albumin giúp duy tì áp suất thể tích và là đóng vai trò chuyên chở một số chất hóa học quan trọng.

Chức năng thanh lọc, loại bỏ độc tố

  • Thanh lọc, loại bỏ độc tố

Nếu như thận giúp loại bỏ các độc tố tan trong nước thì gan xử lý những độc tố tan trong mỡ. Những độc tố tan trong mỡ này được các tế bào gan biến thành các chất ít độc và nguy hiểm hơn hoặc được biến thành chất dễ hòa tan trong nước hơn.

Chức năng tổng hợp chất mật

  • Tổng hợp chất mật

Chất mật được chứa trong túi mật và được túi mật tiết ra khi ăn thức ăn. Chất mật có chức năng làm mềm hóa thức ăn và giúp thức ăn được tiêu hóa dễ dàng hơn. Chất mật được chế tạo trong các tế bào gan, sau đó được dự trữ ở trong túi mật.

Các chức năng của gan khác

  • Chức năng khác

Gan giúp cơ thể chuyển hóa thuốc. Thuốc được đưa vào cơ thể sẽ đi qua gan và được biến đổi cũng như đào thải một phần. Khi gan bị tổn thương việc chuyển hóa và đào thải thuốc bị kém đi dẫn đến thuốc bị tích tụ trong cơ thể, gây những tác hại không mong muốn.

Gan giúp tích trữ các vitamin. Như đã biết, gan có chức năng cung cấp năng lượng cần thiết cho cơ thể cả khi đang làm việc cũng như nghỉ ngơi. Bởi vậy, gan tích trữ một số loại vitamin quan trọng như vitamin A, D, B12, ...


Tác hại của hút thuốc


CÁC BỆNH GAN THƯỜNG GẶP

Do chức năng của gan đối với cơ thể là vô cùng quan trọng nên các bệnh về gan cũng đa dạng và hay gặp ở nhiều lứa tuổi, nhiều đối tượng khác nhau.

Bệnh suy gan

Là tình trạng suy giảm chức năng của gan do một trong các nguyên nhân: bị viêm gan, gan bị tổn thương do dùng nhiều rượu bia hay các loại thuốc không có lợi cho gan.

Biểu hiện của suy gan: vàng da và mắt, cơ thể mệt mỏi, buồn ngủ, đánh mất sự tập trung, bụng bị sưng, ...

Bệnh gan nhiễm mỡ

Lý do: men gan tăng cao vượt quá mức an toàn dẫn đến làm khô gan và khiến gan không còn tiết dịch.

Biểu hiện: vàng da và mắt, cơ thể mệt mỏi, nước tiểu đậm màu.

Bệnh viêm gan

Lý do: cơ thể bị nhiễm một trong các loại virus viêm gan A, B, C và D.

Biểu hiện: cơ thể mệt mỏi, chán ăn, rối loạn tiêu hóa, đại tiện không ổn định, ăn không tiêu, ... Khi bệnh trở nặng có thể bị nhiễm khuẩn gan, chảy máu tiêu hóa hoặc hôn mê gan dẫn đến tử vong.


CÁC TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH GAN

  • Vàng da bệnh lý
  • stethoscope
    Men gan cao. Biểu hiện: cơ thể mệt mỏi, đau nhức đầu, chán ăn, ... Chỉ số men gan trong cơ thể tăng cao vượt quá mức cho phép. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến men gan tăng cao. Ví dụ như uống nhiều rượu bia, bị nhiễm virus viêm gan, nhiễm độc thực phẩm hoặc gan bị nhiễm mỡ.
  • Bị mụn nhọt, mẩn ngứa. Biểu hiện: trên cơ thể xuất hiện mụn nhọt hoặc mẩn ngữa ở một vùng da hoặc trên toàn thân. Khi cơn ngứa xuất hiện nếu để một lúc không gãi thì cơn ngứa cũng mất đi.Nguyên nhân: do chức năng gan bị suy giảm khiến việc đào thải các độc tố và muối mật bị suy giảm. Việc này dẫn đến các chất trên tích tụ ở da gây kích ứng, mẩn ngứa.
  • Nóng gan. Biểu hiện: vàng da, mắt có quầng thâm, khát nước liên tục, trên da nổi mụn nhọt, mẩn ngứa, cơ thể khô táo, thở ra có mùi hôi. Có thể biểu hiện ở việc tiểu tiện khó hoặc đi tiểu ra máu.Nguyên nhân: Quá trình ăn uống dùng nhiều đồ cay nóng, nhiều chất béo, nhiều chất đường hoặc dùng nhiều chất kích thích như rượu bia, thuốc lá, do uống không đủ lượng nước cần thiết hàng ngày, ...Mời bạn đọc bài viết sau để hiểu hơn về nguyên nhân và các cách phòng chống nóng gan.


CÁC NGUYÊN NHÂN GÂY RA BỆNH GAN

  • 1
    Do cơ thể bị xâm nhập bởi các virus và các ký sinh trùng. Chúng đi vào cơ thể qua các con đường sau: nguồn nước hay thực phẩm bị ô nhiễm, qua đường máu, qua tiếp xúc trực tiếp với người bị viêm gan.
  • 2
    Do hệ thống miễn dịch của cơ thể bị suy yếu.
  • 3
    Do di truyền biểu hiện qua tăng oxalate niệu, rối loạn sắt hay bệnh Wilson.
  • 4
    Do uống quá nhiều rượu, hút nhiều thuốc lá buộc gan phải làm việc quá tải để thải độc.

Uống rượu


CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÁT HIỆN VÀ KIỂM TRA BỆNH VỀ GAN

Phương pháp thử máu

Đây là cách duy nhất để kiểm tra cơ thể có bị nhiễm viêm gan B hay không. Máu được lấy sẽ được xét nghiệm để thu được các chỉ số phức tạp HbsAg, HbsAb, ... Từ đó sẽ suy đoán khả năng làm việc của gan.

Phương pháp siêu âm gan

Việc siêu âm sẽ cho ta một cái nhìn tổng quát về thể trạng hiện tại của gan. Cụ thể các vấn đề như chai gan, ung thư hoặc bướu, sạn ở túi mật, sẽ được phát hiện.

Siêu âm chuẩn đoán bệnh

Phương pháp CT Scan

Phương pháp chụp hình quang tuyến này cũng trả lời câu hỏi như siêu âm gan nhưng cho kế quả chính xác hơn.

Phương pháp Liver-spleen scan

Đây là một phương pháp phức tạp, số lượng nhỏ chất phóng xạ được tiêm vào tĩnh mạch. Việc theo dõi chất phóng xạ này sẽ giúp suy đoán được hình thù của gan. Đồng thời giúp phát hiện ra các tổn thương về gan khác như áp xe, u nang, ung thư, ...

Phương pháp sinh thiết gan

Phương pháp này sẽ lấy một ít tế bào gan ra và kiểm tra dưới kính hiển vi. Đây là cách chính xác nhất để biết được trạng thái của gan và sự tiến triển bệnh gan.


CÁC BIỆN PHÁP ĐỂ DUY TRÌ CHỨC NĂNG CỦA GAN

  • Đi ngủ sớm, đặc biệt cần duy trì giấc ngủ sâu từ 1h đến 3h đêm. Theo đông y đây là thời gian gan được nghỉ ngơi và phục hồi.
  • Hạn chế hút thuốc và sử dụng các chất kích thích như rượu, bia, ... Với người sức khỏe bình thường chỉ nên uống tối đa 2 chén mỗi ngàytrong tuần có 2 ngày không uống rượu. Với người đang mắc các bệnh về gan thì tuyệt đối không uống rượu. Mời bạn đọc thêm các lời khuyên để có sức khỏe tốt của tổ chức y tế thế giới.
  • Trước khi uống bất kỳ loại thuốc nào cần xem có tác dụng phụ lên gan hay không. Nếu đang dùng nhiều loại thuốc cùng một lúc cần hỏi lời khuyên của bác sĩ.
  • Luyện tập thể dục thể thao thường xuyên giúp cơ thể khỏe mạnh, các chức năng của cơ thể hoạt động hiệu quả.
  • Ăn uống lành mạnh, cân bằng. Tăng cường ăn rau và hoa quả, giảm ăn đồ nướng, đồ rán. Thực đơn mỗi bữa ăn nên có đủ chất tinh bột, chất đạm, chất béo, ... Uống đủ nước tối thiểu mỗi ngày 2,5 lít cho người lớn.
  • Vệ sinh hàng ngày để giảm khả năng bị xâm nhập của các virus gây viêm gan. Cụ thể virus viêm gan có thể đi vào cơ thể qua các con đường sau: qua đường thực phẩm không đảm bảo, đường máu, đường nước, ... 
Chơi thể thao
Sending
User Rating 5 (1 vote)