Bạn đang xem: Cây thuốc quý » Cây tam thất, đặc điểm, tác dụng và cách dùng

Cây tam thất, đặc điểm, tác dụng và cách dùng

Hình vẽ cây và củ tam thất

Cây tam thất thuộc họ ngũ gia bì (Araliaceae) có tên khoa học là Panax Pseudo ginseng (Burk). Cây có một số tên gọi khác là sâm tam thất, kim bất hoán (không hoán đổi tam thất vì nó rất có giá trị), nhân sâm tam thất.

Trong nội dung bài viết này chúng tôi chỉ đề cập đến tam thất bắc. Tam thất bắc có giá trị cao hơn, ở cuối bài sẽ có phần so sánh tam thất bắc và tam thất nam.

Ở Việt Nam cây tam thất được tìm thấy nhiều ở Hoàng Liên Sơn như Bát Xát, Mường Khương và các tỉnh cps núi cao ở như Hà Giang, Cao Bằng. Trên thế giới cây tam thất còn được trồng ở các tỉnh miền nam Trung Quốc như Vân Nam, Giang Tây, Tứ Xuyên, Quảng Tây.

NGUỒN GỐC TÊN GỌI TAM THẤT, HÌNH DÁNG VÀ NƠI SINH TRƯỞNG

Là một cây lâu niên, cây tam thất được trồng ngoài 3 năm mới thu hoạch. Người ta thường gieo hạt tam thất vào tháng 10, 11 và phải đến tháng 2, 3 của năm tiếp theo cây mới nẩy mầm lên khỏi mặt đất.

Trong dân gian lý giải có tên gọi tam thất là do thời gian từ lúc gieo hạt đến ra hoa là 3 năm. Sau đó mất thêm 4 năm nữa đến lúc thu hoạch, tổng là 7 năm. Gộp của hai từ ba - tam và bảy - thất ta có tên gọi TAM THẤT.

HÌNH DÁNG CỦA CÂY TAM THẤT

Hoa tam thất chín

Cây tam thất nhỏ, là một cây lâu năm. Lá cây dài từ 3cm đến 6cm mọc vòng xung quan. Lá cây tam thất có hình mác và viền lá có răng cưa. Hoa tam thất mọc ở đầu cành thành từng cụm. Quả tam thất mọng có hình thận, khi chín quả chuyển màu đỏ, trong mỗi quả có hai hạt hình cầu.

Cây tam thất khi ra hoa có màu xanh và dần chuyển sang màu đỏ nâu. Nụ và hoa còn xanh có nhiều giá trị dược tính hơn hoa đã già.

NƠI SINH TRƯỞNG VÀ PHÂN BỐ

Cây tam thất là loài cây thuộc vùng khí hậu cận ôn đới, trong tự nhiên cây được tìm thấy ở các tỉnh miền núi phía bắc Việt Nam và phía nam của Trung Quốc. Cây tam thất phát triển tốt ở những vùng núi cao hơn 1500 m so với mực nước biển. Cây mọc ở các sườn núi nơi ít có gió mạnh thổi. Để trồng cây đạt năng suất cao cần làm dàn chống nắng và có biện pháp ngăn chặn các loài gặm nhấm ăn củ.

THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ TÁC DỤNG CỦA CÂY TAM THẤT

THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA CÂY TAM THẤT

Không phải ngẫu nhiên mà cây tam thất được xem là một loại thảo dược quí. Qua phân tích thành phần hóa học trong củ tam thất, ngoài các axit amin, sterol, đường, trong củ tam thất còn chứa các Saponin quí là Arasaponin A và B. Các saponin này cũng là thành phần của củ nhân sâm.

TÁC DỤNG CỦA CÂY TAM THẤT

Cây tam thất đặc biệt là củ tam thất có nhiều tác dụng tốt với sức khỏe. Tác dụng nổi bật nhất của tam thất là bồi bổ khí huyết, giúp ngăn chặn xuất huyết bên trong. Ngoài tác dụng trên cây tam thất còn có những tác dụng quan trọng sau:

+ Giúp bồi bổ khí huyết, hồi phục sức khỏe cho những người suy nhược, người mới ốm dậy. Đặc biệt nụ hoa tam thất rất tốt với phụ nữ sau sinh hay đang trong kỳ kinh nguyệt, cải thiện tình trạng xanh xao, suy nhược do thiếu máu.

+ Chống tai biến, làm tiêu máu ứ, làm giảm bầm tím do hiện tượng máu bị ứ cục bộ. Tam thất cũng tốt với người lớn tuổi có thành mạch máu yếu, máu dễ tích tụ gây vỡ mạch máu não.

+ Tam có tác dụng cầm máu, hành ứ, tiêu thũng nên được dùng trong bài thuốc chữa chảy máu cam, lỵ ra máu hay thổ huyết hay khi bị tổn thương do bị đánh.

Để tìm hiểu thêm các thảo dược tốt cho sức khỏe khác, mời bạn xem thêm tại đây.

củ tam thất

+ Hạn chế, ngăn sự phát triển của các tế bào ung thư. Đồng thời nâng cao sức khỏe của những bệnh nhân đang tiến hành điều trị. Ngăn ngừa sự phát triển của các khối u.

+ Tam thất có thể giúp ổn định hoạt động của hệ tuần hoàn, điều hòa khí huyết. Qua đó giúp làm giảm sơ vữa động mạch, giảm tình trạng loạn mạch.

+ Tam thất có tác dụng an thần, giảm căng thẳng, trầm uất.

+ Tam thất cũng có thể sử dụng như một vị thuốc bổ để tăng cường hệ miễn dịch và sức đề kháng.

+Giúp thanh nhiệt và giải độc cho cơ thể. Nụ hoa tam thất giúp cơ thể hạ nhiệt và thanh lọc các độc tố có trong cơ thể. Vì lý do đó uống trà hoa tam thất là một cách thanh nhiệt hiệu quả vào mùa hè.

Nụ hoa và hoa tam thất có tác dụng tốt cho tim, giúp ổn định huyết áp. Nhờ vậy nụ hoa tam thất được coi là bài thuốc chống mất ngủ mang lại giấc ngủ ngon hơn và sâu hơn. Sử dụng nụ hoa tam thất cũng làm giảm tình trạng đau đầu hoặc đau nửa đầu.

Nụ hoa tam thất

CÁCH SỬ DỤNG TAM THẤT

CÁCH NGÂM RƯỢU TAM THẤT

Đầu tiên đánh bớt lớp bùn đất còn bám trên củ tam thất, chú ý không làm đứt phần rễ.. Sau đó dùng nước đun sôi để nguội rửa thật nhanh củ tam thất. Thực hiện rửa một vài lần như vậy không co nước ngấm vào phần ruột của củ. Sau khi rửa xong đem củ tam thất đi phơi nắng hoặc sấy ở nhiệt độ từ 50 độ đến 60 độ. Sau khi rửa sạch phần củ và rễ tiếp tục rửa lá, có thể dùng khăn chùi nhẹ.

Giống như cách ngâm các loại thảo dược khác, rượu ngâm cây tam thất nên là rượu nấu trên 40 độ. Tỷ lệ ngâm rượu với cây tam thất là 4 đến 5 lít rượu cho 1 cây tam thất. Sau khi ngâm được một thời gian quả sẽ chuyển từ màu đỏ sang màu xanh nhạt. Rượu tam thất có thể uống sau khi ngâm 3 tháng.

CÁCH LÀM MÓN GÀ HẦM VỚI TAM THẤT

Ngoài cách ngâm rượu, ta cũng có thể nấu tam thất với gà hầm rất tốt cho sức khỏe. Gà hầm tam thất cũng là món rất tốt cho các bà mẹ sau sinh, người suy nhược.

Sơ chế gà chặt bỏ mỏ, móng chân rồi trộn gừng rượu và muối vào bát rồi xoa đều lên bụng và da gà rồi đợi 15 phút cho ngấm. Tiếp theo nhồi tam thất và các thảo dược khác nếu có như kỷ tử, táo tầu, long nhãn vào trong bụng gà. Đem gà đã sơ chế vào nồi hấp cách thủy trong 2 đến 3 tiếng.

CÁCH UỐNG TRÀ NỤ HOA TAM THẤT

Với những tác dụng cho sức khỏe của mình, nụ tam thất thường được sử dụng hàng ngày. Cách dùng: lấy 2gr đến 3gr nụ tam thất khô cho vào cốc nước nóng, đợi nước nguội bớt là có thể uống được. Với mỗi 2 đến 3gr nụ hoa tam thất mỗi lần uống hết lại châm nước nóng để thưởng thức tiếp nhiều lần trong ngày.

Trà hoa tam thất có vị đắng nhẹ của tam thất, hậu vị ngọt nên có thể sử dụng thay trà hàng ngày làm nước thanh nhiệt. Nếu uống trà tam thất vào buổi tối nên dùng 1 tiếng trước khi đi ngủ để đạt được hiệu quả tốt nhất.

Ngoài tam thất, một số thảo dược như Hà thủ ô, Nhó đông, Cỏ máu cũng có thể được uống thay nước lọc hàng ngày.

CÁCH PHƠI KHÔ CỦ TAM THẤT ĐỂ SỬ DỤNG LÂU DÀI

Sau khi đã rửa sạch và để ráo nước, đem nụ và củ tam thất phơi khô dưới nắng. Để có thể sử dụng lâu dài nên bọc trong túi nylong dán kín.

Chú ý mỗi khi dùng xong nên bọc kín túi đựng nụ hoa tam thất để giữ được chất lượng tốt nhất.

MỘT SỐ BÀI THUỐC SỬ DỤNG TAM THẤT

  • Bài thuốc chữa băng huyết ở phụ nữ sau sinh: sắc hoặc nghiền tam thất thành bột hòa vào nước nóng, để nguội rồi uống.
  • Bài thuốc chữa đau thắt lưng: nghiền thành bột uống 4 gr một ngày.
  • Cầm máu: rắc trực tiếp bột tam thất vào vết thương.
  • Bài thuốc chữa các vết bầm tím trên cơ thể do ứ máu: uống bột tam thất hòa với nước nóng rồi để nguội 3 lần mỗi ngày. Mỗi lần uống khoảng 2 gr đến 3 gr.

PHÂN BIỆT CÂY TAM THẤT BẮC VÀ TAM THẤT NAM

Cây tam thất nam (tam thất gừng) có tên khoa học là Stahlianthus thorelii. Tam thất nam cũng có những công dụng hay nhưng không tốt bằng tam thất bắc. Có thể phân biệt tam thất nam và tam thất bắc có một số đặc điểm sau.

  • Cây có thân, lá nhỏ mọc vòng theo cụm từ 3 đến 4 lá, lá có hình mác ở viền có răng cưa.
  • Hoa màu xanh, quả màu đỏ.
  • Củ sần sùi, có hình thoi dài khoảng 3 cm và đường kính khoảng 1,5 cm. Củ có nhiều nhánh và vằn dọc theo thân củ, bên trong có màu xánh xanh. Củ có vị đắng ngọt dịu và có mùi thơm.
  • Cây không có thân, lá to mọc rời thành tầu từ 3 đến 5 lá. Lá thuôn dài và phần chóp nhọn và không có răng cưa, có màu xanh lục hoặc nâu tím.
  • check
    Hoa mọc thành cụm ở gốc, màu tím. Cây tam thất nam không có quả.
  • Củ tam thất nam hơi tròn và nhẵn.

CẢM ƠN BẠN ĐÃ ĐỌC BÀI VIẾT

Mời bạn đọc tiếp các bài viết về sức khỏe khác!

Leave a Reply